O memach internetowych

000Użytkownikom internetu na pewno nie trzeba dziś tłumaczyć, czym są memy internetowe. Ich wszechobecność w sieci jest wręcz przytłaczająca i trudno wyobrazić sobie internautę, który by się z nimi nie spotkał. W tym miejscu warto jednak zauważyć, że określenie „mem internetowy” posiada dwa nieco odmienne znaczenia.

10157363_951169664952059_757405750993353754_nPierwsze z nich jest charakterystyczne dla języka potocznego i sprowadza się właściwie do obrazka, w który wkomponowany został krótki tekst. Obrazek taki może być (choć nie musi) wielokrotnie wykorzystywany i uzupełniany różnymi tekstami. Drugie znaczenie charakterystyczne jest raczej dla profesjonalnego języka badaczy nowych mediów. Pojęcie memu internetowego odnosi się tutaj do koncepcji Richarda Dawkinsa i kontrowersyjnej teorii kultury zwanej memetyką. W jej założeniach memy są jednostkami informacji kulturowej analogicznie do genów, które są jednostkami informacji biologicznej. W tym ujęciu podkreśla się zarazem, że memy rozprzestrzeniają się w znacznym stopniu niezależne od świadomej aktywności ludzi będących jedynie ich nosicielami, a zarazem w procesie tego rozprzestrzeniania podlegają ewolucji. Zachowują się więc poniekąd tak jak wirusy podlegające stosunkowo szybkim mutacjom w procesie niekontrolowanego rozsiewania się. 1454780_1565100697087636_5293953009098616873_nTeoria ta stosowana w odniesieniu do memów internetowych oznacza, że przypisuje się im dwie zasadnicze cechy. Po pierwsze, olbrzymią i szybko rosnącą popularność, która nie wynika z jakichś instytucjonalnych kampanii promocyjnych, ale jest skutkiem oddolnego, „wirusowego” rozprzestrzeniania się wśród internautów. Po drugie, zmienność, będącą efektem transformacji, do jakich dochodzi w procesie ich kopiowania. Przyjęcie takich wyznaczników oznacza więc zarazem, że nie każdy obrazek z podpisem może być uznany za mem, a z drugiej strony mem internetowy niekoniecznie musi być obrazkiem z podpisem, może nim bowiem być w zasadzie każdego rodzaju przekaz (słowo, obraz, dźwięk, a nawet pewne niewerbalne zachowania internautów), który zdobywa dużą popularność i jednocześnie podlega transformacjom.10996479_1564822433782129_2765799518603799808_nW projekcie tym odwołujemy się raczej do potocznego rozumienia memu internetowego i prezentujemy głównie memy obrazkowe, choć zakładamy, że okazjonalnie mogą się tu pojawić również memy innego rodzaju. W doborze prezentowanych materiałów uwzględniamy przede wszystkim te z nich, które zyskały „wirusową” popularność, staramy się przy tym, by spełniały one zarazem warunek wariantywności (funkcjonowały w różnych odmianach), choć w tym wypadku niekiedy odstępujemy od tej zasady i wykorzystujemy przykłady noszące cechy oryginalnej i raczej jednostkowej aktywności twórczej internautów.

Poszczególne egzemplarze memów internetowych oczywiście mają swoich konkretnych autorów. Autorstwo to jest jednak sprawą dość skomplikowaną. Z reguły nie znamy bowiem imion i nazwisk konkretnych twórców, z drugiej jednak strony memy bardzo często są sygnowane nazwami profili czy portali, na których zostały opublikowane. 011Niektóre z tych nazw, takie jak Hipsterski Maoizm czy Piękni chłopcy prawicy, stają się z czasem rodzajem rozpoznawalnej marki wskazującej na ukrytego za nią twórcę albo korporację twórców, którzy specjalizują się w produkcji memów politycznych określonego typu. Trzeba jednak zauważyć, że autorzy memów posługują się zawsze swego rodzaju półproduktami, wykorzystując dostępne w internecie fotografie, filmy, wypowiedzi polityków, albo też dokonując przeróbek i transformacji wcześniejszych memów. Mamy tu więc tak naprawdę do czynienia z twórczością kolektywną, polegająca na swoistym pasożytowaniu na pracach i pomysłach poprzedników, a zarazem ich twórczym rozwijaniu. Można więc powiedzieć, że memy internetowe mają zazwyczaj wielu anonimowych autorów.